«Έγκλημα στο Όριαν Εξπρές» – Κριτική

Το ολοκαίνουριο remake του κλασικού αριστουργήματος της Αγκάθα Κρίστι «Έγκλημα στο Όριαν Εξπρές» είναι ήδη εδώ, και εκ προοιμίου δύο πράγματα θα ήταν απόλυτα εγγυημένα. Πρώτον, ο Johnny Depp θα εμφανιζόταν στην πρεμιέρα μεθυσμένος/μαστουρωμένος/τρεκλίζοντας/κάτι παρεμφερές. Δεύτερον, κανείς δεν θα είχε αγωνία για το τι θα γίνει στο τέλος.

Για το δεύτερο δεν είμαι σίγουρος, και υπήρξε ίσως πραγματικά μια μερίδα -νεαρότερων κυρίως- θεατών που δεν είχαν υπ’ όψη το εκπληκτικό φινάλε της πολυδιαβασμένης ιστορίας. Ωστόσο, η συντριπτική πλειονότητα δεν βρέθηκε στην αίθουσα του σινεμά για να απολαύσει ένα άγουρο αστυνομικό έργο με γνήσιο σασπένς. Από την έκδοση του βιβλίου έχουν μεσολαβήσει δύο κινηματογραφικές μεταφορές (1974, 2001) και μία σειρά δεκατριών σεζόν («Agatha Christie’s Poirot»).  Η εικόνα του δαιμόνιου ντετέκτιβ έχει πλέον μεστώσει  στα μάτια του κόσμου. Τι παραπάνω θα είχε να αντιπαραβάλει ο σκηνοθέτης και πρωταγωνιστής Kenneth Branagh;

Η ιστορία είναι λίγο πολύ γνωστή. Μέσα από μια αλυσίδα συγκυριών ο Ηρακλής Πουαρό θα βρεθεί ως επιβάτης στο Όριαν Εξπρές, με προορισμό το Λονδίνο. Έχει αποφασίσει να ηρεμήσει και να απολαύσει τις διακοπές του, αλλά η καταστροφή δείχνει να τον ακολουθεί παντού. Μια χιονοστιβάδα θα παραλύσει το τρένο, εγκλωβίζοντας τους επιβάτες πάνω σε μια παγωμένη γέφυρα. Η κατάσταση θα γίνει ακόμα χειρότερη όταν ένας αμερικανός επιχειρηματίας που επέβαινε στο τρένο θα βρεθεί δολοφονημένος στην καμπίνα του. Κάθε επιβάτης είναι ύποπτος, και ο καλύτερος ντετέκτιβ του κόσμου θα πρέπει να επιστρατεύσει όλα τα μικρά γκρίζα κύτταρα για να αποκαλύψει τον πραγματικό ένοχο. Τα στοιχεία μπερδεύουν, και συνδέουν την δολοφονία με διαφορετικά πρόσωπα. Γιατί όμως οι δεσμοί ανάμεσα στους ίδιους τους υπόπτους θα αρχίσουν σταδιακά να αποδεικνύονται σημαντικότεροι;

Για πολλούς, και ίσως δικαιολογημένα, μια ακόμη μεταφορά του «Έγκλημα στο Όριαν Εξπρές» θα ήταν εντελώς περιττή. Υπάρχουν ήδη σπουδαίες παραγωγές με κορυφαίους συντελεστές. Τι παραπάνω έχει να προσφέρει η δημιουργικότητα του Branagh; Ήδη από την αρχή κάποιες βασικές αλλαγές είναι ορατές. Ο Πουαρό παρουσιάζεται κάπως πιο νευρικός, πιο «αθλητικός» και με εντονότερες «παραξενιές», που αγγίζουν συχνά τα όρια της καρικατούρας. Πολύ διαφορετικός από αυτόν που έχουμε συνηθίσει, αλλά όχι αταίριαστος ως προς την ροή της ιστορίας. Δεν μπαίνω καν στον κόπο να σχολιάσω τον εκσυγχρονισμό της πασίγνωστης τριχοφυΐας προσώπου του, επιστρατεύοντας όλη την καλή διάθεση να τον αποδεχτώ και να μην φανώ οπισθοδρομικός γεροξεκούτης. Ας είναι.

Για να μην πολυλογώ, η συνολική προσπάθεια δεν ήταν καθόλου κακή. Η σκηνοθεσία, η φωτογραφία και η μουσική επένδυση ήταν εξαιρετικές, οι ερμηνείες υποδειγματικές, και ο χρωματικός πλουραλισμός στα σκηνικά και τα κοστούμια αποτύπωσε στην εντέλεια την αύρα πολυτέλειας μιας άλλης εποχής. Μπορούν όμως οι συντελεστές να ανταγωνιστούν τους προκατόχους τους; Ο David Suchet αφιέρωσε ολόκληρη την καριέρα του σε αυτόν τον χαρακτήρα («Agatha Christie’s Poirot»). Ο Sidney Lumet ήταν μια πραγματική αυθεντία στο να κλείνει τους πρωταγωνιστές του σε ένα δωμάτιο και να ισοκατανέμει τους ρόλους (πχ «Twelve Angry Men»). Οι Albert Finney και Ingrid Bergman κατάφεραν να φτάσουν ως τα Όσκαρ, χάρη στις ερμηνείες τους για τους ίδιους ακριβώς χαρακτήρες.

Απέναντί τους, το γυαλιστερό δημιούργημα του Kenneth πάσχει. Παραδείγματος χάρη, συμφωνούμε στο ότι βρίσκεται στο επίκεντρο, αλλά ο συμπαθέστατος Βέλγος έχει τραβήξει το ενδιαφέρον πάνω του σε δυσανάλογο βαθμό. Ο σκηνοθέτης έχει μετατρέψει τους εκλεκτούς συμπρωταγωνιστές του σε κομπάρσους πολυτελείας, που αγωνίζονται μέσα στα πέντε λεπτά που τους αναλογούν να ξεδιπλώσουν την όποια συνεισφορά μπορεί να έχουν στην ιστορία. Το κατορθώνουν, αλλά γιατί ο ίδιος ακριβώς ρόλος που στην Bergman έδωσε Όσκαρ, στην Penelope Cruz δίνει δύο κοντινά; Η υποψήφια για έξι χρυσά αγαλματίδια ταινία του ’74 στεκόταν σε μια πολύ λεπτή ισορροπία, που όμως της έδινε όλη αυτήν την κλασική αύρα και την φινέτσα που την χαρακτήριζε. Κάπου στην μέση, στο πέρασμα από την αβίαστη αίσθηση ισορροπίας του τότε στην τεχνική αρτιότητα του σήμερα, κάτι χάθηκε.

Παρά την κακή του αξιοποίηση, το καστ αποτελείται σχεδόν εξ ολοκλήρου από αναγνωρισμένους αστέρες. Kenneth Branagh, Michelle Pfeiffer, Willem Dafoe, Johnny Depp, Judi Dench και Daisy Ridley ήταν μερικοί μόνο από τους ταλαντούχους συμπρωταγωνιστές που κλήθηκαν να ερμηνεύσουν υπανάπτυκτους ρόλους. Την σπουδαία φωτογραφία, έργο του Κύπριου διευθυντή φωτογραφίας Χάρη Ζαμπαρλούκου, την απολαμβάνουμε σε ασυνήθιστα πλατιά οθόνη. Αυτή είναι μόλις η πέμπτη ταινία μέσα στα τελευταία είκοσι χρόνια που γυρίζεται σε φιλμ 70mm (μια ακόμη είναι και η «Δουνκέρκη» του Christopher Nolan).

Για να είμαστε δίκαιοι, παρά το γεγονός ότι το νέο «Έγκλημα στο Όριαν Εξπρές» δεν προσέφερε τίποτα ικανό να υπερκαλύψει τα προηγούμενα, παρέμεινε εξαιρετικά ψυχαγωγικό. Όσοι δεν έχουν ξανακούσει ποτέ την ιστορία έχουν έναν λόγο παραπάνω να το επισκεφτούν. Αν έχετε διαβάσει το βιβλίο ή/και δει την ταινία του ‘74 μπορείτε και πάλι να του δώσετε μια ευκαιρία, και ίσως λατρέψετε την αισθητική του. Ο Kenneth Branagh και οι συνεργάτες του κατέληξαν σε ένα αξιοπρεπές σύνολο διαφορετικών στοιχείων, υποδεέστερο, αλλά και αμβλυμμένο από την λίμα της σύγχρονης εποχής. Κάτι χάθηκε, κάτι κερδήθηκε. Δεν υπάρχει μόνο το καλό και το κακό, όπως έμαθε τελικά ο δαιμόνιος ντετέκτιβ. Κρύβονται πολλά στο ενδιάμεσο.

7.4
Βαθμολογία
Murder on the Orient Express (2017)
Με λίγα λόγια
Το νέο «Murder on the Orient Express» ήταν μια αξιοπρεπής και ψυχαγωγική (αλλά πιθανώς αχρείαστη;) μεταφορά του ομώνυμου βιβλίου. Δεν κατάφερε, ωστόσο, να αγγίξει το επίπεδο των προκατόχων του.
Θετικά
Εξαιρετική σκηνοθεσία, φωτογραφία και μουσική επένδυση.
Οι ερμηνείες ήταν συγκινητικά επαρκείς.
Πανέμορφα σκηνικά και κοστούμια.
Αρνητικά
Άλλοτε υπερβολικό, άλλοτε υπερβολικά αργό και τετριμμένο. Κακή ισορροπία.
Κακή χρήση ενός επίλεκτου καστ σε λιλιπούτειους ρόλους.
Αν έχετε δει την ταινία του ’74 και σας άρεσε μην περιμένετε κάτι καλύτερο, σεναριακά και σκηνοθετικά τουλάχιστον.