«The Promise» – Κριτική

Όπως και κάθε ταινία-αναφορά σε μια μελανή σελίδα της ιστορίας, έτσι και το «The Promise» δεν απέτυχε να προκαλέσει αντιδράσεις. Κεντρικό θέμα είναι η γενοκτονία των Αρμενίων και, φυσικά, οι στρατιές αρνητών δεν άργησαν να κάνουν την παρουσία τους αισθητή. Πριν την επίσημη πρεμιέρα του είχε ήδη βαθμολογηθεί 86.000 φορές στο IMDb. Εξ αυτών, οι 55.000 ήταν με 1/10 και οι υπόλοιπες 31.000 με 10/10. Πέρα από το προφανές, την γενικευμένη και ανώνυμη εκστρατεία μποϊκοτάζ, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ακόμη και οι υπερβολικά θετικές κριτικές δεν θεωρούνται αντιπροσωπευτικές για το «The Promise». Ήταν μια λογική και δικαιολογημένη αντίδραση, που όμως ξεφεύγει από το μέτρο της αντικειμενικότητας.

Είναι απορίας άξιο αν μπορεί να βρεθεί μία αμερόληπτη κριτική για αυτήν την ταινία, βασισμένη σε σωστά κριτήρια. Ακόμη και οι «ανεξάρτητοι» παρατηρητές δείχνουν να αναδεικνύουν δευτερεύοντα στοιχεία, αγνοώντας την ουσία. Απαιτείται ίσως μια στοχευμένη αντικειμενικότητα, μια σταθερή άποψη για το ποιοι ακριβώς ήταν (ή, θα έπρεπε να ήταν) οι σκοποί της ταινίας, και το κατά πόσο αυτοί ικανοποιήθηκαν. Είναι δύσκολο να παραμείνεις απόλυτα δίκαιος, κυρίως εξαιτίας μιας άλλης, παρόμοιας γενοκτονίας που εξελίχθηκε παράλληλα, αλλά η δουλειά τόσων ταλαντούχων ανθρώπων σίγουρα αξίζει τον κόπο.

Η βασική (;) ιστορία δύσκολα ξεπερνά τα όρια του κλισέ. Ο έρωτας της νεαρής Άννας μοιράζεται ανάμεσα στον Μικαέλ, έναν φοιτητή ιατρικής, και τον Κρις, έναν Αμερικανό δημοσιογράφο. Ο Μικαέλ έχει πρόσφατα μετακομίσει στην Κωνσταντινούπολη από το χωριό του στα βάθη της Ανατολής, αφήνοντας όμως πίσω μια μεγάλη υπόσχεση.
Το ερωτικό τρίγωνο θα βρεθεί σύντομα στην δίνη ενός παγκοσμίου πολέμου, αλλά και μιας ανείπωτης θηριωδίας. Η αρμενική καταγωγή του Μικαέλ και της Άννας θα οδηγήσει πολύ σύντομα σε διωγμό των οικογενειών τους, όταν οι τουρκικές αρχές θα θέσουν σε εφαρμογή την συστηματική τους εθνοκάθαρση. Μπορεί ένας έρωτας να ανθίσει μέσα σε έναν κόσμο που διαλύεται;

Όπως ήδη ανέφερα, ως προς την θεματολογία δεν υπάρχει καμιά καινοτομία. Θα μπορούσαμε άνετα να διασπάσουμε την ιστορία σε μια αλυσίδα από κλισέ. Αλλάζοντας κάποιες λεπτομέρειες μπορούμε να καταλήξουμε σε οποιοδήποτε άλλο πολεμικό-δραματικό ρομάντζο, από τα οποία δεν υπάρχει έλλειψη. Κάποια στερεότυπα, όπως ο «λευκός σωτήρας» και η «αγγελική και αψεγάδιαστη» πρωταγωνίστρια, είναι επίσης παρόντα. Για κάποιους, ένα τέτοιο all-star καστ ήταν τεράστια σπατάλη για μια τόσο απλοϊκή ιστορία. Δεν είναι παράξενο που σε Αμερική και Καναδά τα συνολικά έσοδα ανήλθαν περίπου στο ένα ένατο του αρχικού budget.

Ωστόσο, ίσως όλα τα παραπάνω να είναι σημαντικά μόνο για εκείνους που, όπως και τότε, ήταν απλοί θεατές. Είναι σχεδόν προφανές ότι η πλοκή της ερωτικής ιστορίας δεν ήταν παρά ένα πλαίσιο «σαπουνόπερας» γύρω από το πραγματικό μέλημα των συντελεστών. Η εξιστόρηση του χρονικού της «εκκαθάρισης» ενάμιση εκατομμυρίου ανθρώπων, του πόνου, της απώλειας, των αμέτρητων βασάνων και του θανάτου, μονοπωλεί το ενδιαφέρον, και σε αυτόν τον τομέα το αποτέλεσμα αγγίζει το τέλειο.

Ωμός ρεαλισμός, είναι η φράση κλειδί. Το «The Promise» δεν φοβάται να μας δείξει όσα άλλοι αποφεύγουν, με κάθε ανατριχιαστική λεπτομέρεια. Βίαια πογκρόμ, σφαγιασμένα σώματα, επίδειξη σαδισμού και βαρβαρότητας, μαρτυρίες φρικαλεοτήτων που ζωντανεύουν μπροστά στα μάτια του κοινού και το παρασύρουν γεμάτο αποτροπιασμό στην αλήθεια τους. Αξίζει εδώ να σημειωθεί πως, σε αντίθεση με όσα θα υποστηρίξουν κάποιοι, οι συντελεστές της ταινίας δεν εξασφάλισαν άδεια να αναφερθούν σε γεγονότα που δεν περιέγραψαν αυτόπτες μάρτυρες. Οτιδήποτε μας παρουσιάζεται, το έχει δει και καταγράψει κάποιος που βρέθηκε εκεί, είδε και άκουσε.

Το εκπληκτικό αυτό ψυχογράφημα δεν θα μπορούσε να φτάσει σε τέτοιο υψηλό επίπεδο χωρίς την συμβολή τόσων σπουδαίων ονομάτων που συνεργάστηκαν αρμονικά. Από τον Christian Bale στον Oscar Isaac («Sucker Punch», «Star Wars»), απ’ την Charlotte Le Bon στην Angela Sarafyan («Westworld») κι από τον Jean Reno στον James Cromwell («L.A. Confidential») ενσάρκωσαν τις διαφορετικές όψεις μιας τραγωδίας, σε μια ιστορία όπου όλοι ήταν πρωταγωνιστές. Η δημιουργική ποιότητα του σκηνοθέτη Terry George («Hotel Rwanda») και του μουσικού Gabriel Yared («The English Patient») ήταν ο ιδανικός συνδετικός κρίκος.

Trailer

 

Με λίγα λόγια, το «The Promise» συνοψίζει μέσα σε δύο ώρες όλα όσα χρειάζεται να μάθουμε για να καταλάβουμε τι ακριβώς συνέβη στην Μικρά Ασία, πριν περίπου εκατό χρόνια. Η απλοϊκή, γεμάτη κλισέ και προβλέψιμη πλοκή είναι ένα απλό περιτύλιγμα, που μας καλεί να δούμε πέρα απ’ αυτό και να συλλογιστούμε. Είναι το «Schindler’s List» μιας άλλης γενοκτονίας, που απ’ ότι φαίνεται δεν μας προειδοποίησε αρκετά για την συνέχεια. Θα είναι ασήμαντο, λοιπόν, αν ξεχάσουμε; Αν πιστέψουμε ότι δεν πρόκειται ποτέ να επαναληφθεί; Αν πιστέψουμε ότι ευθύνονται μόνο οι Τούρκοι ή οι Γερμανοί και όχι η ίδια η ανθρώπινη φύση; Καθόλου. Έχουμε αποδείξει, όμως, ότι χρειαζόμαστε κάποιον να μας το θυμίζει.

8.5
Βαθμολογία
The Promise (2016)
Με λίγα λόγια
Το «The Promise» συνοψίζει μέσα σε δύο ώρες όλα όσα χρειάζεται να μάθουμε για να καταλάβουμε τι ακριβώς συνέβη στην Μικρά Ασία, πριν περίπου εκατό χρόνια. Η απλοϊκή, γεμάτη κλισέ και προβλέψιμη πλοκή είναι ένα απλό περιτύλιγμα, που μας καλεί να δούμε πέρα απ’ αυτό και να συλλογιστούμε.
Θετικά
Εξαιρετικές ερμηνείες.
Εκπληκτικά κοστούμια και σκηνικά.
Ώριμη και ρεαλιστική αντιμετώπιση ενός αμφιλεγόμενου θέματος.
Αρνητικά
Απλοϊκή και τετριμμένη πλοκή.
Βασίζεται σε άκρως στερεοτυπικούς χαρακτήρες.