«Η Μορφή του Νερού» – Κριτική

Ας είμαστε ειλικρινείς, μια ταινία με 13 υποψηφιότητες για Όσκαρ δεν έχει ανάγκη από καμιά κριτική. Στην σχετική λίστα, βρίσκεται στην ίδια θέση με κλασσικά αριστουργήματα όπως το «Gone with the Wind» και το «Forrest Gump», ενώ έχει μόλις μία λιγότερη από το ρεκόρ των «All about Eve», «Titanic» και «La La Land». Το «The Shape of Water» αναμένεται να κερδίσει σε αρκετές κατηγορίες. Ωστόσο, αν αποφασίζαμε να σταθούμε αποκλειστικά σε βραβεία και διακρίσεις, ο Guillermo θα μας κρατούσε μούτρα. Τα παιδιά δεν ξέρουν από βαθμολογίες και χρυσά αγάλματα, και τα μεγάλα παραμύθια γράφτηκαν για τα μεγάλα παιδιά. Για χάρη του, και μόνο, δυο λόγια για έναν από τους μεγαλύτερους παραμυθάδες του καιρού μας είναι απαραίτητα.

Καθίστε λοιπόν παιδιά, και συγκεντρωθείτε. Μια φορά και έναν καιρό, σε ένα καθαρό σπίτι πάνω από ένα όχι και τόσο καθαρό σινεμά, ζούσε η Ελίζα. Η Ελίζα ήταν μουγκή, και ένιωθε πάντα πολύ μόνη. Μόνοι της φίλοι ήταν ο καλός ζωγράφος που έμενε στο διπλανό σπίτι, αυτός με τις πολλές γάτες, και η ευγενική καθαρίστρια που δούλευε στο ίδιο μέρος με την Ελίζα. Ήταν ένα μέρος πολύ παράξενο, γεμάτο αστεία μηχανήματα και τρελούς επιστήμονες. Κάποια μέρα, ένας κακός αξιωματικός έφερε μυστικά σε αυτό το μέρος ένα αλυσοδεμένο, άσχημο τέρας. Έτσι τουλάχιστον είπαν στην Ελίζα, γιατί αυτή ήξερε πολύ καλά ότι ο αξιωματικός ήταν στην πραγματικότητα το τέρας. Το δικό του «τέρας», αντίθετα, ήταν ένας όμορφος πρίγκηπας. Η Ελίζα τον ερωτεύθηκε και, όταν έμαθε ότι ο αξιωματικός σκόπευε να τον σκοτώσει, έβαλε όλες της τις δυνάμεις για να τον σώσει. Τι λέτε παιδιά; Τα κατάφερε;

Ο Doug Jones είναι «το τέρας» και η Sally Hawkins η Ελίζα.

Όπως πάντα, η δημιουργικότητα του del Toro καθοδηγείται από έναν νοσταλγικό φόρο τιμής στις ιστορίες που τον σημάδεψαν ως παιδί. Αυτήν την φορά όμως, ο έφηβος εμφανίζεται και κάνει την παρουσία του αισθητή μέσα από θέματα που παραπέμπουν σε ανησυχίες ενός πιο ώριμου και συνειδητοποιημένου νεαρού άντρα. Η μοναξιά, η σκιά του πολέμου και μια καταπιεσμένη σεξουαλικότητα είναι στοιχεία κοινωνικού δράματος που βαραίνουν νοηματικά το παραμύθι του.

Η δεύτερη λειτουργεί σαν μια μορφή συνδετικού κρίκου ανάμεσα στα δύο. Τα παραμύθια λαμβάνουν παραδοσιακά χώρα σε περιόδους κρίσης, όπου κακές μάγισσες και σατανικά όντα λυμαίνονται μια εξαντλημένη γη. Το «The Shape of Water» ξεχειλίζει απ’ την αισθητική μιας από τις πιο ταραγμένες περιόδους μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η δεκαετία του εξήντα, το αποκορύφωμα του ψυχρού πολέμου και η πυραυλική κρίση, είναι σχεδόν ονειρικό σκηνικό για μια ιστορία με το δεξί χέρι στο σήμερα και το αριστερό στους αδελφούς Γκριμ.

Ο αξιωματικός Strickland (Michael Shannon), η Ζέλντα (Octavia Spencer) και η Ελίζα (Sally Hawkins).

Η ταινία του 1954 «Creature from the Black Lagoon» αποτέλεσε βασική πηγή έμπνευσης, όπως και η νουβέλα του 1982 «Mrs. Calliban». Για χάρη της πρώτης, χαρακτηριστικά, ο del Toro προσέγγισε την Universal για να σκηνοθετήσει πιθανό remake. Όταν οι διαπραγματεύσεις κατέρρευσαν αποφάσισε να κυνηγήσει την έμπνευση ανεξάρτητα, πιστός στο όραμά του.

Τόσο η ταινία του ‘54 όσο και η νουβέλα του ’82 εμπεριέχουν αρκετές σκηνές φαντασίας, μένοντας όμως ρεαλιστικές στις υπόλοιπες. Ο del Toro, σε έναν παροξυσμό απόλυτης δημιουργικής ελευθερίας και αυθορμητισμού, ξηλώνει κάθε υποκριτική σοβαροφάνεια και αφηγείται απλά. Περιγράφει εμπειρίες ίσως πραγματικές, μα διαστρεβλωμένες, άλλοτε μέσα απ’ τον χαρακτηριστικό του υποδόριο σουρεαλισμό, άλλοτε μέσα από αυθεντική παιδική ματιά. Ακόμη και γεγονότα που θα μπορούσαν να εκφραστούν ρεαλιστικά, χάρη στην αφηγηματική του ασάφεια δείχνουν σχεδόν ονειρικά. Και πολύχρωμα, τόσο πολύχρωμα. Αδιαμφισβήτητα, αν κάθε λίγο σταματούσαμε να τον ρωτήσουμε «μα είναι πραγματικά όλα αυτά;» εκείνος θα απαντούσε, συγκινημένος, «μα φυσικά…». Και η σιγουριά θα ξεχείλιζε.

Η μουσική του, γόνου Ελληνίδας μητέρας, Alexandre Desplat είναι απόλυτα πιστή στο πλάνο του σκηνοθέτη. Συνδυάζει αμέτρητα νοσταλγικά κομμάτια με μια καλή επιλογή κλασσικών από καλλιτέχνες όπως οι Carmen Miranda και Andy Williams. Το «You’ll Never Know» στην σκηνή του χορού ερμηνεύεται από την διάσημη σοπράνο Renée Fleming. Το καστ είναι πολυπρόσωπο και δοκιμασμένο σε ανάλογους ρόλους. Ο Michael Shannon ενσαρκώνει και πάλι ένα δίπολο ευυπόληπτου πολίτη/μαφιόζου, ενώ ο Doug Jones φορά την στολή ενός ακόμη ανθρωπόμορφου πλάσματος, μετά τα «Hellboy» και «Pan’s Labyrinth» του ίδιου σκηνοθέτη.

Οι Sally Hawkins και Octavia Spencer, υποψήφιες για Όσκαρ Α’ και Β’ γυναικείου ρόλου αντίστοιχα, δικαιολογούν τις υποψηφιότητές τους. Το ίδιο και ο Richard Jenkins, στον ρόλο του συμπαθέστατου πλην υποτονικού γείτονα. Δύσκολα, ωστόσο, κάποιος από τους παραπάνω θα κατακτήσει το βραβείο. Η Spencer πέτυχε δεύτερη συνεχόμενη υποψηφιότητα, μετά την περσινή για το «Hidden Figures». Είναι η πρώτη έγχρωμη ηθοποιός που καταφέρνει κάτι τέτοιο.

Trailer

 

Τι μορφή παίρνει τελικά ο έρωτας; Το «The Shape of Water» θέλει να σκεφτούμε καλά πριν απαντήσουμε. Ίσως τελικά η δύναμη που μας ενώνει δεν είναι τα πλεονεκτήματα, αυτά για τα οποία είμαστε περήφανοι, αλλά τα μειονεκτήματά μας. Τα λέπια που επιθυμούμε διακαώς κάποιος να βρεθεί να χαϊδέψει, για να αισθανόμαστε καλά μέσα τους. Έστω και για τις μικρές στιγμές που θα ζούμε κοντά του, αλλά χωρίς πρέπει και μη. Σπανίζει μια τέτοια οπτική. Υπάρχουν πολλά παραμύθια που μιλούν για όμορφους πρίγκηπες και γοητευτικές πριγκίπισσες. Δεν υπήρχε όμως κανένα για ένα μουγκό θαλάσσιο τέρας και μια μουγκή μικρομεσαία καθαρίστρια. Για χάρη όλων εμάς, των ατελών, είμαστε τυχεροί που κάποιος πρόσεξε την έλλειψη.

 

Υ.Γ.: Ζητώ ταπεινά συγγνώμη από το προσωπικό του σινεμά για το περίπου μισό κουτί ποπ κορν που χρειάστηκε να μαζέψουν απ’ το πάτωμα.
9.4
Βαθμολογία
The Shape of Water (2018)
Με λίγα λόγια
Το «The Shape of Water» είναι το αριστούργημα που περιμέναμε εδώ και χρόνια από τον Guillermo del Toro. Η γεμάτη μεράκι καλλιτεχνική αισθητική του, που ξεχειλίζει σε κάθε πλάνο, του έδωσε 13 υποψηφιότητες για Όσκαρ. Θα είναι έγκλημα αν πάρει κάτω από 5.
Θετικά
Σκηνοθεσία, σενάριο, σκηνικά και φωτογραφία για Όσκαρ.
Σπάνια καλλιτεχνική αισθητική.
Εκπληκτικές ερμηνείες.
Αρνητικά
Κάπως αργή αφηγηματική ροή σε κάποια σημεία, ιδίως στην αρχή.